Asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS) to odruch, który pojawia się w 18. tygodniu życia płodowego. Powinien być w pełni wykształcony w momencie porodu, by pomóc dziecku w procesie porodu. Oczekuje się, że w 4-6. miesiącu życia niemowlęcia odruch ten zacznie wyhamowywać i ulegnie integracji.
Na czym polega ATOS?
Asymetryczny toniczny odruch szyjny polega na tym, że ruch głowy (obrócenie) w jedną stronę wywołuje wyprost ręki i nogi po tej samej stronie ciała – po stronie, w którą zwrócona jest twarz dziecka. Jednocześnie po stronie przeciwnej (po stronie potylicy – tyłu głowy) kończyny zginają się.
Asymetryczny toniczny odruch szyjny w ciąży i w porodzie
ATOS pojawia się ok. 18. tygodnia życia płodowego i w miarę trwania ciąży nasila się w późniejszym okresie. Wyzwalany jest przez prosty skręt głowy w prawo lub w lewo. Ruchy kopania odczuwane w życiu płodowym są właśnie efektem aktywności ATOS. Pomaga dziecku zmieniać pozycję oraz angażować mięśnie zarówno górnej, jak i dolnej części ciała po każdej stronie. W okresie prenatalnym wspiera ruchy płodu, rozwój napięcia mięśniowego oraz stymuluje układ przedsionkowy.
Uważa się także, że prawidłowo rozwijające się dziecko wykorzystuje ATOS do manewrowania obręczą barkową i ustawienia się w odpowiedniej pozycji do porodu.
Podczas porodu ATOS, wraz z innymi odruchami pierwotnymi, pomaga dziecku przemieszczać się przez kanał rodny, a kompresja porodowa wzmacnia ten wzorzec na pierwsze miesiące życia.
Po urodzeniu skręt głowy aktywuje ATOS, umożliwiając swobodne oddychanie, wzrost napięcia mięśniowego i przygotowanie do ruchów sięgania.
Skutki utrwalonego, niewyhamowanego ATOS
Jeśli asymetryczny toniczny odruch szyjny nie zostanie wyhamowany (nie wygasi się) w odpowiednim czasie, może wpływać na funkcjonowanie dziecka na wielu poziomach — od ruchu, przez percepcję, aż po naukę szkolną.
🔹 Trudności z przekraczaniem linii środkowej ciała
Dziecko może mieć problem z przekładaniem przedmiotów z ręki do ręki, naprzemienną pracą kończyn czy wykonywaniem ruchów wymagających współpracy obu stron ciała (bilateralność). Trudność dziecku będzie także sprawiała oburęczna manipulacja przedmiotami. Ruchy gałek ocznych będą zaburzone – dziecko może przejawiać zawahanie, gdy zostanie poproszone o wodzenie wzrokiem za przedmiotem przesuwanym przed jego twarzą.
🔹 Asymetria postawy i wzorca ruchu
Skręt głowy automatycznie wyzwala napięcie po jednej stronie ciała, co może prowadzić do utrwalonych kompensacji, nierównego obciążania ciała, a w konsekwencji do wad postawy.
🔹 Zaburzenia koordynacji i równowagi
Ze względu na silne powiązanie ATOS z układem przedsionkowym, jego aktywność może wpływać na gorszą kontrolę równowagi, niepewność ruchową i obniżoną koordynację całego ciała.
🔹 Nietypowy chód i trudności w aktywnościach sportowych
Skręt głowy może prowokować ruch w obrębie bioder i zmiany długości kroku, co utrudnia bieganie, skakanie, jazdę na rowerze czy udział w grach zespołowych.
🔹 Problemy z koordynacją wzrokowo-ruchową
Dziecko może mieć trudności z celowym sięganiem, łapaniem piłki, manipulacją drobnymi przedmiotami oraz precyzyjnymi ruchami rąk.
🔹 Trudności w czytaniu i pisaniu
Nieprawidłowe przekraczanie linii środkowej i zaburzone śledzenie wzrokowe mogą wpływać na wolne czytanie, gubienie linijek tekstu, problemy z przepisywaniem oraz obniżoną jakość pisma, obracanie kartki nawet o 90 stopni w trakcie pisania, pochylanie pisma w różnych kierunkach przy zmienianiu strony w zeszycie jednej na drugą. Dziecko może mieć trudność z dłuższym posługiwaniem się przyborami do pisania – może sprawiać wrażenie wykonywania ogromnego wysiłku. Pisanie może wymagać od niego wzmożonej koncentracji kosztem procesów poznawczych.
🔹 Obniżona integracja międzypółkulowa
Utrzymujący się ATOS może utrudniać współpracę półkul mózgowych (praca ciała modzelowatego), co wpływa na pamięć, koncentrację i tempo przetwarzania informacji.
🔹 Trudności w koncentracji i organizacji pracy
Dzieci z aktywnym ATOS często szybciej się męczą, mają trudność z utrzymaniem pozycji siedzącej i skupieniem uwagi przez dłuższy czas.
Dodaj komentarz